“Meme kanseriyim, soya tüketebilir miyim?” veya “Soya östrojen içerdiği için kanseri besler mi?” soruları, hastalarımızdan sık duyduğumuz sorular arasında yer alıyor. Sosyal medyada dolaşan kesin ifadeler, özellikle hormon duyarlı meme kanseri tanısı almış kişilerde endişeye neden olabiliyor. Bu konuyu değerlendirirken soyanın içerdiği bileşikleri, araştırmaların hangi soruya yanıt aradığını ve elde edilen sonuçların sınırlarını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Soya, fitoöstrojen adı verilen bitkisel bileşikler içerir. Bu bileşiklerden izoflavonlar, yapısal olarak vücudumuzdaki östrojen hormonuna benzer. Ancak kimyasal benzerlik, vücutta tamamen aynı etkiyi göstermek anlamına gelmez. Bu nedenle yalnızca “östrojene benziyor” düşüncesinden hareketle soyanın meme kanserini beslediği sonucuna varamayız. Amerikan Kanser Derneği de soya içeren gıdaların sağlıklı beslenmenin bir parçası olabileceğini belirtiyor.
Bulletin du Cancer dergisinde yayımlanan yeni bir sistematik derleme, meme kanseri tanısı almış kişilerde fitoöstrojenlerin kanserin seyri ve hormon düzeyleri üzerindeki etkisini değerlendirdi. Araştırmacılar, toplam 1.698 hastayı kapsayan dört randomize araştırmayı inceledi. Bu derleme, sağlıklı kişilerde soyanın meme kanseri gelişimine yol açıp açmadığını doğrudan araştırmıyor; tanı sonrasındaki sonuçlara odaklanıyor.
Kanserin tekrarlama riskini değerlendiren 1.542 hastalık tek araştırmada, fitoöstrojen alanlarla kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Başka bir ifadeyle, araştırma ne tekrarlama riskinde bir artışı ne de koruyucu bir etkiyi kanıtladı.
Toplam 156 hastayı kapsayan üç küçük araştırmada östradiol düzeylerinde anlamlı olmayan azalmalar bildirildi. Bunlardan 19 hastalık bir araştırmada, başka bir östrojen türü olan östron düzeyinde anlamlı azalma saptandı. Derlemeye alınan araştırmaların hiçbiri meme kanserine bağlı ölüm veya genel ölüm üzerindeki etkiyi değerlendirmedi. Araştırma sayısının azlığı ve tekrarlama sonucunun tek çalışmaya dayanması, bulguların temkinli yorumlanmasını gerektiriyor.
Peki, günlük yaşamda soya içeren gıdalardan uzak durmak gerekiyor mu? Amerikan Kanser Derneği, meme kanseri tanısından sonra soya içeren gıdaları tüketmenin tekrarlama açısından risk oluşturuyor gibi görünmediğini belirtiyor. Cancer Council Australia da soya gıdalarını normal beslenmesinin bir parçası olarak tüketen kişilerin, meme kanseri tanısı almış olsalar bile bu alışkanlıklarını sürdürmelerini öneriyor. Dolayısıyla yalnızca meme kanseri tanısı nedeniyle tofu, soya fasulyesi veya soya sütünü otomatik olarak yasaklamak mevcut önerilerle uyumlu değil.
Bununla birlikte, soya içeren gıdalar ile yoğunlaştırılmış izoflavon takviyeleri aynı kabul edilmemeli. Gıdalar hakkında elde edilen sonuçları yüksek doz kapsüllere doğrudan aktaramayız. Bu tür takviyeleri kullanmayı düşünen hastaların tedavi ekipleriyle görüşmesi uygun olur.
Hastalarıma vermek istediğim mesaj şu: Beslenme kararlarımızı korkuyla değil, bilimsel kanıtlarla verelim. “Soya meme kanserini besler” şeklindeki kesin ifadeler mevcut bulgularla desteklenmiyor. Ancak soyayı kanserin tekrarlamasını önleyen bir tedavi gibi sunmak da doğru değil. Dengeli beslenme ve kişiye uygun öneriler, tek bir besini suçlamaktan veya mucize olarak görmekten daha sağlıklı bir yaklaşım sunar.
Prof. Dr. Erdinç Nayır
Tıbbi Onkoloji Uzmanı
Kaynak: Poirier L, Diorio C. Effects of phytoestrogens on prognosis and hormonal markers of breast cancer: A systematic review of randomized controlled trials. Bulletin du Cancer, 2026. DOI: 10.1016/j.bulcan.2026.08.003