İmmünoterapi alan kanser hastalarında D vitamini düzeyleri ile yaşam süresi arasında ilişki olabilir mi? İngiltere’de yapılan ve 4.329 hastanın verilerini inceleyen yeni bir araştırma, bu soruya dikkat çekici ancak temkinli yorumlanması gereken sonuçlar sunuyor.
D vitamini ve immünoterapi arasındaki ilişki neden araştırılıyor?
İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasına ve onlarla mücadele etmesine yardımcı olan önemli kanser tedavilerinden biridir. Özellikle akciğer kanseri, melanom, böbrek kanseri ve bazı diğer kanser türlerinde kullanılmaktadır.
Ancak immünoterapi her hastada aynı etkiyi göstermemektedir. Bu nedenle araştırmacılar, tedavi başarısını ve hastaların yaşam süresini etkileyebilecek faktörleri incelemektedir.
D vitamini, kemik sağlığındaki rolünün yanı sıra bağışıklık sisteminin düzenlenmesinde de görev almaktadır. Bu özelliği, D vitamini düzeylerinin immünoterapi sonuçlarıyla ilişkili olup olmadığı sorusunu gündeme getirmiştir.
29 Eylül 2026 tarihinde Cancer Immunology, Immunotherapy dergisinde yayımlanan bir araştırma da bu ilişkiyi değerlendirmiştir.
Araştırmada kaç hasta incelendi?
İngiltere’deki The Christie NHS Foundation Trust merkezinde gerçekleştirilen retrospektif çalışmada, 2018–2023 yılları arasında immün kontrol noktası inhibitörleriyle tedavi edilen 4.329 kanser hastasının verileri incelendi.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Çalışmadaki hastaların tamamının D vitamini düzeyi bilinmiyordu.
| Değerlendirme | Hasta sayısı |
|---|---|
| İmmünoterapi alan toplam hasta | 4.329 |
| D vitamini ölçümü bulunan hasta | 1.206 |
| Tedavi başlangıcına ±60 gün içinde D vitamini ölçülen hasta | 424 |
Dolayısıyla D vitamini düzeyleri ile genel sağkalım arasındaki temel başlangıç analizi 424 hasta üzerinden gerçekleştirildi.
Bu hastaların 226’sında D vitamini yeterli, 124’ünde yetersiz ve 74’ünde eksik düzeydeydi.
D vitamini düzeylerine göre yaşam süresi nasıl değişti?
Araştırmada D vitamini düzeyleri üç grupta değerlendirildi:
- Yeterli: 50 nmol/L üzerinde
- Yetersiz: 25–50 nmol/L
- Eksik: 25 nmol/L altında
D vitamini düzeyi yeterli olan hastalarda genel sağkalımın, yetersiz veya eksik olan hastalara göre daha iyi olduğu gözlendi.
D vitamini yeterli olan hastaların yaklaşık %71’i bir yılın sonunda hayattayken, bu oran D vitamini eksikliği bulunan hastalarda yaklaşık %52’ydi.
Ancak bu oranlar, grupların başlangıçtaki hastalık özellikleri ve genel sağlık durumları bakımından farklılıklarından etkilenmiş olabilir.
D vitamini eksikliğinde ölüm hazardı daha yüksek bulundu
Araştırmacılar yaş, cinsiyet, performans durumu, kanser türü, tedavi amacı ve kullanılan immünoterapi gibi faktörleri dikkate alarak istatistiksel analiz gerçekleştirdi.
D vitamini yeterli olan hastalarla karşılaştırıldığında:
| D vitamini durumu | Düzeltilmiş HR | Ölüm hazardındaki fark |
|---|---|---|
| Yetersizlik | 1,64 | %64 daha yüksek |
| Eksiklik | 2,38 | %138 daha yüksek |
Bu sonuçlar, D vitamini düzeyi düşük olan hastalarda daha kötü sağkalım ile istatistiksel bir ilişki bulunduğunu göstermektedir.
Peki, D vitamini takviyesi immünoterapinin etkisini artırır mı?
Bu sorunun yanıtı henüz net değildir.
D vitamini, bağışıklık hücrelerinin işlevlerinin düzenlenmesinde rol oynar. Bu nedenle yeterli D vitamini düzeylerinin immünoterapi sonuçlarını olumlu etkileyebileceği düşünülmektedir.
Ancak biyolojik olarak mümkün görünen bir etkinin, hastalarda yaşam süresini gerçekten uzattığını göstermek için kontrollü klinik araştırmalar gerekir.
Bu araştırmada hastalara rastgele D vitamini veya plasebo verilmedi. Hastaların mevcut D vitamini düzeyleri ile sağkalımları karşılaştırıldı.
Dolayısıyla D vitamini düzeyi ile yaşam süresi arasında ilişki bulunması, D vitamini takviyesi kullanmanın yaşam süresini uzatacağını kanıtlamaz.
Kanser hastaları D vitamini kullanmalı mı?
Kanser hastalarında D vitamini eksikliğinin saptanması ve uygun şekilde tedavi edilmesi, özellikle kemik ve kas sağlığı açısından önem taşıyabilir.
Ancak her kanser hastasının yüksek doz D vitamini kullanması gerektiğine ilişkin bir öneri bulunmamaktadır.
D vitamini desteği planlanırken hastanın mevcut D vitamini düzeyi, beslenme durumu, böbrek fonksiyonları, kalsiyum düzeyi ve eşlik eden hastalıkları dikkate alınmalıdır.
Özellikle yüksek doz D vitamini, doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır. Gereğinden fazla D vitamini alınması hiperkalsemiye ve böbrek sorunlarına yol açabilir.
Prof. Dr. Erdinç Nayır’ın yorumu
D vitamini eksikliği, immünoterapi alan kanser hastalarında daha kısa yaşam süresiyle ilişkili görünüyor. Bu sonuç, hastaların genel sağlık ve beslenme durumlarının kanser tedavisi sürecinde ne kadar önemli olabileceğini bir kez daha gündeme getiriyor.
Ancak bugün elimizde D vitamini takviyesinin immünoterapinin etkinliğini artırdığını veya kanser hastalarında yaşam süresini uzattığını gösteren yeterli klinik kanıt bulunmuyor.
D vitamini eksikliği varsa uygun şekilde düzeltilmeli; ancak yüksek doz D vitamini, kanser tedavisini güçlendiren bir yöntem olarak görülmemelidir.
Kanser tedavisinde amaç yalnızca tümörü tedavi etmek değil, hastanın genel sağlığını da bilimsel kanıtlara dayalı şekilde korumaktır.
Prof. Dr. Erdinç Nayır
Kaynak: Kennedy O, Ali N, Lee R, et al. Seasonal variations in overall survival and vitamin D status in a UK pan-cancer cohort receiving checkpoint inhibitors. Cancer Immunology, Immunotherapy. 29 Eylül 2026.