Meme kanseri tedavisinde son yıllarda yaşanan en önemli gelişmelerden biri, camizestrant adlı yeni nesil hormonal tedavinin Avrupa Komisyonu tarafından onaylanması oldu. Bu karar, özellikle ER (östrojen reseptörü) pozitif, HER2 negatif ileri evre meme kanseri hastalarında tedavi yaklaşımını değiştirebilecek önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Bu onayın en dikkat çekici yönü ise, hastalığın radyolojik olarak ilerlemesini beklemek yerine kan dolaşımındaki tümör DNA’sında (ctDNA) ortaya çıkan genetik değişikliklere göre tedavinin erkenden değiştirilebilmesine olanak sağlamasıdır.
Camizestrant nedir?
Camizestrant, yeni nesil oral (ağızdan kullanılan) Selektif Östrojen Reseptör Yıkıcısı (SERD) grubunda yer alan hedefe yönelik hormonal bir ilaçtır.
Bu ilaç;
- Östrojen reseptörüne bağlanır,
- Reseptörü parçalayarak etkisini ortadan kaldırır,
- Özellikle ESR1 mutasyonu gelişmiş tümörlerde etkinlik göstermeyi amaçlar.
Bu özelliği sayesinde, klasik aromataz inhibitörlerine karşı direnç gelişen hastalarda önemli bir tedavi alternatifi oluşturur.
ESR1 mutasyonu neden önemlidir?
ER pozitif meme kanserlerinin büyük bölümü ilk aşamada hormonal tedavilere oldukça iyi yanıt verir.
Ancak zaman içerisinde bazı hastalarda tümör hücreleri ESR1 geninde mutasyon geliştirerek bu tedavilere direnç kazanmaya başlar.
Bu mutasyon geliştiğinde;
- Aromataz inhibitörlerinin etkinliği azalabilir.
- Hastalık ilerlemeye başlayabilir.
- Tedavi değişikliği gerekebilir.
Eskiden bu değişiklik ancak tomografi veya MR’da hastalık büyüdüğünde fark ediliyordu.
Bugün ise gelişen teknoloji sayesinde likit biyopsi (ctDNA analizi) ile bu mutasyon, radyolojik ilerleme başlamadan aylar önce saptanabilmektedir.
İşte camizestrantın en önemli farkı tam da burada ortaya çıkmaktadır.
Avrupa hangi hasta grubu için onay verdi?
Avrupa Komisyonu camizestrantı;
- ER pozitif
- HER2 negatif
- Lokal ileri veya metastatik meme kanseri bulunan,
- Birinci basamakta aromataz inhibitörü + CDK4/6 inhibitörü kullanan,
- Tedavi sırasında ESR1 mutasyonu geliştiği kan testiyle gösterilen,
- Ancak henüz radyolojik hastalık ilerlemesi bulunmayan erişkin hastalarda kullanım için onayladı.
Tedavi sırasında aromataz inhibitörü kesiliyor ve yerine camizestrant başlanırken mevcut CDK4/6 inhibitörüne devam ediliyor.
Bu yaklaşım, hastalığın büyümesini beklemeden moleküler düzeyde müdahale edilmesini sağlıyor.
SERENA-6 çalışması neden bu kadar ses getirdi?
Camizestrantın onayı, uluslararası çok merkezli SERENA-6 Faz III çalışmasının sonuçlarına dayanıyor.
Bu çalışmada araştırmacılar oldukça farklı bir soru sordular:
“Kanser büyümesini beklemek yerine, sadece ESR1 mutasyonu ortaya çıktığında tedaviyi değiştirsek daha iyi sonuç alabilir miyiz?”
Elde edilen sonuçlar oldukça dikkat çekiciydi.
Camizestrant kullanılan hastalarda;
- Hastalık ilerleme veya ölüm riski %56 oranında azaldı.
- Medyan progresyonsuz sağkalım 16 ay olarak bulundu.
- Standart tedaviye devam eden grupta ise bu süre 9,2 ay idi.
Bu fark, ileri evre meme kanserinde oldukça anlamlı kabul edilmektedir.
Bu gelişme neden önemli?
Bugüne kadar metastatik meme kanseri tedavisinde temel yaklaşım şöyleydi:
- Tedavi başlanır.
- Radyolojik ilerleme beklenir.
- Hastalık büyüyünce tedavi değiştirilirdi.
Camizestrant ile birlikte yeni yaklaşım ise farklıdır:
- Hastalık büyümeden,
- Sadece moleküler değişiklik (ESR1 mutasyonu) saptandığında,
- Tedavi erkenden değiştirilebilmektedir.
Bu nedenle birçok uzman, bu gelişmeyi “moleküler progresyona göre tedavi dönemi” olarak tanımlamaktadır.
FDA onayı var mı?
Hayır.
Şu anda camizestrant;
- Avrupa Birliği tarafından onaylandı.
- Japonya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’da da onay aldı.
ABD’de ise FDA değerlendirme süreci devam etmektedir. FDA, ek klinik verilerin incelenebilmesi amacıyla karar süresini uzatmıştır. Bu durum ilacın güvenliğinden çok, çalışmanın tasarımı ve uzun dönem sonuçlarının değerlendirilmesiyle ilişkilidir.
Türkiye’de kullanılabilecek mi?
Avrupa onayı alınmış olması, ilacın Türkiye’de hemen kullanılabileceği anlamına gelmez.
Türkiye’de kullanılabilmesi için;
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) ruhsat sürecinin tamamlanması,
- Geri ödeme değerlendirmelerinin yapılması,
- İlacın ülkemize erişiminin sağlanması gerekmektedir.
Bu süreç ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilir.
Hastalar için çıkarılacak en önemli mesaj
Camizestrant her meme kanseri hastası için uygun bir tedavi değildir.
Bu tedavi yalnızca;
- ER pozitif,
- HER2 negatif,
- İleri evre,
- CDK4/6 inhibitörü ve aromataz inhibitörü kullanan,
- Tedavi sırasında ESR1 mutasyonu geliştiği gösterilen seçilmiş hastalar için geliştirilmiştir.
Bu nedenle tedavi kararı mutlaka hastanın medikal onkoloğu tarafından verilmelidir.
Sonuç
Camizestrantın Avrupa onayı, ileri evre meme kanseri tedavisinde yalnızca yeni bir ilaç onayından çok daha fazlasını ifade ediyor.
Bu gelişme, kanser hücrelerinin moleküler değişikliklerinin düzenli olarak izlenmesi ve tedavinin bu değişikliklere göre kişiselleştirilmesi yaklaşımını klinik pratiğe taşıyan önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
Önümüzdeki yıllarda likit biyopsi ve moleküler izlem yöntemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, benzer tedavi stratejilerinin farklı kanser türlerinde de daha sık kullanılacağı öngörülmektedir.
Prof.Dr.Erdinç Nayır
Kaynaklar
- Bidard FC, et al. SERENA-6 Trial. New England Journal of Medicine. 2025.
- European Commission. Etcamah (camizestrant) approved in the European Union. 23 Temmuz 2026.
- European Medicines Agency (EMA). Etcamah (camizestrant) Product Information.