Kolorektal (kalın bağırsak) kanseri dünyada en sık görülen kanserlerden biridir. Ancak iyi haber şu ki, erken tanı sayesinde önlenebilen ve tedavi başarısı en yüksek kanserlerden biridir.
İspanya’nın Bask Bölgesi’nde yapılan ve 21 yıllık verileri kapsayan büyük bir araştırma, düzenli kolon kanseri tarama programlarının ne kadar etkili olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Araştırma sonuçlarına göre;
50-69 yaş arasında uygulanan tarama programı sayesinde kolon kanserine bağlı ölümler yaklaşık %50 azaldı.
Çalışma Nasıl Yapıldı?
Araştırmacılar;
- 2004-2024 yılları arasındaki verileri inceledi.
- Yaklaşık 2,2 milyon kişiyi değerlendirdi.
- Tarama programının başlamasından önce ve sonraki ölüm oranlarını karşılaştırdı.
- Program 2009 yılında başladı.
- Hedef grup 50-69 yaş arasındaki bireylerdi.
Tarama Nasıl Yapıldı?
Programın temelini FIT (Fekal İmmünokimyasal Test) oluşturuyordu.
Bu test;
- Evde yapılabiliyor.
- Dışkıda gözle görülmeyen gizli kanı araştırıyor.
- Ağrısız.
- Hazırlık gerektirmiyor.
- Anestezi gerektirmiyor.
- Yaklaşık iki yılda bir uygulanıyor.
Test pozitif çıkarsa hastalar kolonoskopiye yönlendiriliyor.
Ölümler Neden Azaldı?
Tarama programlarının iki önemli etkisi vardır.
1. Kanseri erken yakalar
Erken evrede yakalanan kolon kanseri büyük oranda tedavi edilebilir.
2. Kanser oluşmadan engeller
Kolonoskopi sırasında saptanan polipler çıkarılarak ileride kansere dönüşmeleri önlenebilir.
Yani tarama sadece kanseri erken yakalamaz; birçok kişide kanser gelişmesini de önleyebilir.
Çalışmanın Güçlü Yanları
- 2,2 milyonluk toplum verisi
- 21 yıllık takip
- Gerçek yaşam verileri
- Ulusal tarama programı değerlendirmesi
- Dünyanın en yüksek katılım oranlarından birine sahip tarama sistemi
Sonuç:
Kolon kanseri uzun yıllar hiçbir belirti vermeyebilir.
Şikayetinizin olmaması, riskiniz olmadığı anlamına gelmez.
Düzenli tarama; erken tanı sağlar, daha kolay tedavi olanağı sunar, yaşam süresini uzatır, hatta kanser oluşmasını bile önleyebilir.
Bu nedenle uygun yaşa gelen herkesin ulusal tarama programlarına katılması büyük önem taşımaktadır.
Prof.Dr.Erdinç Nayır
Bujanda L, Val B, Portillo Villares I, et al.
Colorectal Cancer Mortality Following an Organized Fecal Immunochemical Test–Based Screening Program.
JAMA Network Open. 2026;9(8):e2626951.