“Kanserli akciğerim çıkarılıp yerine sağlıklı bir akciğer takılırsa hastalıktan kurtulabilir miyim?”
Bu soru, akciğer kanseriyle karşılaşan hastaların ve yakınlarının aklına gelebilir. Akciğer nakli, akciğer kanserinin standart tedavilerinden biri değildir. Bununla birlikte, çok dikkatli seçilmiş bazı hastalarda araştırılan istisnai bir yaklaşımdır. Özellikle hastalığın akciğerlerle sınırlı kaldığı belirli durumlarda yeni çalışmalar umut verici erken sonuçlar bildirmektedir. Ancak bu sonuçlar, naklin her akciğer kanseri hastasına uygulanabileceği veya kesin iyileşme sağlayacağı anlamına gelmez.
Akciğer nakli neden kanserde rutin olarak yapılmıyor?
Akciğer nakli, genellikle KOAH ve akciğer fibrozisi gibi geri dönüşsüz, ileri akciğer hastalıklarında değerlendirilir. Kanser söz konusu olduğunda ise organın değiştirilmesinin ötesinde bir sorun vardır: Vücutta kalan kanser hücrelerinin yeniden çoğalma ihtimali.
Nakledilen organın reddedilmesini önlemek için bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanılır. Bu durum kanserin tekrarlaması açısından önem taşır. ISHLT’nin 2021 uzlaşı belgesi, tekrarlama veya kansere bağlı ölüm riski yüksek maligniteyi akciğer nakline kesin engel kabul eder. Bağışlanan organların sınırlı olması da beklenen yararın titizlikle değerlendirilmesini gerektirir.
Üstelik kanser akciğer dışına yayılmışsa, akciğerlerin değiştirilmesi diğer organlardaki hastalığı ortadan kaldırmaz. Bu nedenle nakille ilgili araştırmalarda hastalığın nerede bulunduğunun çok ayrıntılı biçimde belirlenmesi kritik önem taşır.
Eski çalışmalar ne gösteriyordu?
2018’de The Lancet Oncology dergisinde yayımlanan bir derleme, akciğer kaynaklı kanserlerin 1987–2010 yılları arasında ABD’de yapılan akciğer nakillerinin yalnızca yaklaşık %0,13’ünü oluşturduğunu bildirmiştir. Bu oran, kanser nedeniyle naklin ne kadar nadir uygulandığını göstermektedir.
2023 tarihli sistematik derlemede ise nakil sırasında çıkarılan akciğerde tesadüfen kanser saptanan hastalarda bir, üç ve beş yıllık genel sağkalım sırasıyla yaklaşık %61, %26 ve %23 bulunmuştur. Erken evre hastalarda sonuçlar daha iyi olmakla birlikte, çalışmalar arasında belirgin farklılıklar vardır.
Burada önemli bir ayrım bulunur: Bu hastaların çoğu, bilinen kanseri tedavi etmek amacıyla nakil olmamıştır. Başka bir akciğer hastalığı nedeniyle yapılan naklin ardından kanser saptanmıştır. Dolayısıyla bu oranları, planlı olarak kanser nedeniyle nakil yapılacak bir hastanın başarı olasılığı gibi yorumlamak doğru değildir.
2026’daki yeni çalışma neyi değiştirdi?
Temmuz 2026’da çevrim içi yayımlanan bir JAMA çalışması, standart tedavilere dirençli, hastalığı akciğerlerle sınırlı evre IV küçük hücreli dışı akciğer kanseri olan hastaları değerlendirmiştir.
Tek merkezli, ileriye dönük gözlemsel araştırmada 17 hastaya nakil yapılmış; nakil uygunluk ölçütlerini karşılayan ancak lojistik, mali veya coğrafi engeller nedeniyle nakil olamayan 81 hasta tıbbi tedavi almıştır. Tüm nakil hastalarında solunum yetmezliği bulunmaktaydı.
Bir yıllık tahmini genel sağkalım nakil grubunda %100, tıbbi tedavi grubunda %40,8 olarak bildirilmiştir. Bununla birlikte, uzatılmış takipte nakil yapılan 17 hastadan ikisi hayatını kaybetmiştir. Çalışma randomize değildir; hasta sayısı azdır ve grupların farklı koşulları sonuçları etkileyebilir. Bu nedenle bulgular erken dönem için umut vericidir; uzun süreli kanser kontrolünü veya kesin iyileşmeyi kanıtlamaz.
Evre IV kanser nasıl yalnızca akciğerlerde olabilir?
Evre IV ifadesi her zaman karaciğer, kemik veya beyin gibi başka organlarda metastaz bulunduğu anlamına gelmez. Akciğer kanserinin karşı akciğere yayılması da hastalığı evre IV olarak sınıflandırabilir.
Bu nedenle iki akciğerle sınırlı hastalık ile akciğer dışındaki organlara yayılmış hastalık aynı durum değildir. Yeni nakil araştırmalarındaki istisnai hasta grubu da bu ayrım üzerinden değerlendirilmelidir.
Hangi hastalarda tartışılabilir?
2021 ISHLT belgesi; akciğerle sınırlı, lenf düğümü tutulumu olmayan ve çevre dokuya yayılma özelliği düşük belirli adenokarsinom türlerinde istisnai değerlendirmeden söz eder. Bunlar arasında birden fazla odak içeren hastalıklar da bulunur. Dolayısıyla “mutlaka tek odaklı olmalı” şeklinde bir kural doğru değildir.
Daha yeni araştırmalar ise standart tedavilere rağmen ilerleyen, akciğerlerle sınırlı hastalığı ve solunum yetmezliği bulunan seçilmiş hastaları incelemektedir. Bu uygulamalar, rutin tedaviden ayrı olarak, deneyimli merkezlerde ve çok disiplinli değerlendirmeyle ele alınmalıdır.
Hastalar bu bilgilerden ne anlamalı?
Akciğer nakliyle ilgili gelişmeler, mevcut tedavileri bırakmak veya ertelemek için bir gerekçe değildir. Tedavi seçimi; kanserin türüne, evresine, moleküler özelliklerine ve kişinin genel sağlık durumuna göre yapılır. Cerrahi, radyoterapi ve ilaç tedavileri akciğer kanseri tedavisinin temelini oluşturmaya devam eder.
Sosyal medyada görülen başarılı bir nakil öyküsü, bütün hastaların aynı yöntemden yararlanabileceğini göstermez. Nakilden sonra hayatta olmak, kanserin kesin olarak ortadan kalktığı anlamına da gelmez; uzun süreli takip gereklidir.
Sonuç:
Akciğer kanserinde akciğer nakli, çok sınırlı bir hasta grubu için araştırılan önemli bir gelişmedir. Yeni sonuçları umutla izlemeliyiz; ancak erken başarıyı kesin iyileşme olarak sunmamalıyız. Hastalar açısından en doğru yaklaşım, önce kanıtlanmış tedavi seçeneklerinin eksiksiz değerlendirilmesi, istisnai nakil olasılığının ise onkoloji ve nakil ekiplerince birlikte ele alınmasıdır.
Prof.Dr.Erdinç Nayır
Kaynaklar
- Bharat A ve ark. Lung Transplant for Refractory Lung-Limited Stage IV Non–Small Cell Lung Cancer. JAMA. 2026;336(6):484–495. doi:10.1001/jama.2026.8717.
- Leard LE ve ark. Consensus document for the selection of lung transplant candidates: An update from ISHLT. J Heart Lung Transplant. 2021;40(11):1349–1379.
- Elsolh B ve ark. Lung transplantation for lung cancer: A systematic review of the literature. J Heart Lung Transplant. 2023. doi:10.1016/j.healun.2023.05.011.
- Glanville AR, Wilson BE. Lung transplantation for non-small cell lung cancer and multifocal bronchioalveolar cell carcinoma. Lancet Oncol. 2018;19(7):e351–e358.