Erkeklerde meme kanseri, toplumda genellikle “kadın hastalığı” olarak algılandığı için ihmal edilen ancak son yıllarda görülme sıklığı artan bir sağlık sorunudur.
Özellikle son 25 yılda erkeklerde bu kanser türünün görülme oranında yaklaşık %26’lık bir artış olduğu (yıllık bazda yaklaşık %1) saptanmıştır
Teşhis Oranlarındaki Artışın Nedenleri
- Obezite ve Beslenme: Yağ dokusu, vücutta östrojen seviyesini artırır. Erkeklerde hormonal dengenin östrojen lehine bozulması, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasını tetikleyebilir.
- Yaşlanan Nüfus: Erkek meme kanseri genellikle 60 yaş üzerindeki bireylerde görülür. Ortalama yaşam süresinin uzaması, vaka sayısının artmasına katkıda bulunur.
- Hareketsiz Yaşam ve Alkol: Modern yaşam tarzının getirdiği fiziksel inaktivite ve artan alkol tüketimi, kanser riskini artıran temel çevresel faktörler arasındadır.
- Genetik Faktörler: Özellikle BRCA2 gen mutasyonu olan erkeklerde risk, genel popülasyona göre onlarca kat daha fazladır.
Erkeklerde meme kanseri riskini belirleyen en kritik iki alan genetik yatkınlık ve hormonal dengedir. Özellikle aile geçmişi olan erkekler için bu süreç, sadece kişisel bir sağlık sorunu değil, çocuklarına aktarabilecekleri bir miras olması bakımından da önemlidir.
Genetik Yatkınlık ve BRCA Testleri
Kadınlarda olduğu gibi erkeklerde de belirli gen mutasyonları kanser riskini doğrudan etkiler.
- BRCA2 Mutasyonu: Erkeklerde en yüksek riski bu gen taşır. Genel popülasyonda bir erkeğin yaşam boyu meme kanseri riski yaklaşık %0.1 (1.000’de 1) iken, BRCA2 mutasyonu taşıyanlarda bu risk %6-7 seviyelerine çıkar. Ayrıca bu gen, prostat ve pankreas kanseri riskini de artırır.
- BRCA1 Mutasyonu: Meme kanseri riskini artırsa da (yaklaşık %1-2), BRCA2 kadar baskın değildir.
- PALB2 ve CHEK2: Son araştırmalar, bu genlerdeki mutasyonların da erkeklerde meme kanseri riskini kayda değer oranda yükselttiğini göstermektedir.
Kimler Genetik Test Yaptırmalı?
- Birinci derece erkek akrabasında meme kanseri olanlar.
- Ailesinde (kadın veya erkek fark etmeksizin) birden fazla kişide meme kanseri olanlar.
- Ailesinde erken yaşta (50 yaş altı) meme veya yumurtalık kanseri öyküsü bulunanlar.
Hormonal ve Patolojik Risk Faktörleri
Erkek vücudundaki östrojen ve testosteron dengesinin bozulması, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz büyümesine zemin hazırlar:
- Klinefelter Sendromu: Doğuştan gelen bu durumda erkeklerin fazladan bir X kromozomu vardır. Bu durum vücutta testosteron seviyesini düşürüp östrojen seviyesini artırarak meme kanseri riskini 20 ila 60 kat artırabilir.
- Karaciğer Hastalıkları: Siroz gibi karaciğer fonksiyonlarını etkileyen durumlar, hormon metabolizmasını bozarak vücutta serbest östrojen birikmesine neden olur.
- Jinekomasti Faktörü: Jinekomasti (erkeklerde meme büyümesi) tek başına bir kanser nedeni değildir; ancak meme dokusunun yoğunlaşması, olası bir kitlenin fark edilmesini zorlaştırabilir ve hormonal dengesizliğin bir belirtisidir.
Erkeklerde Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler
Erkeklerde meme dokusu kadınlara oranla çok daha az olduğu için, oluşan kitleler genellikle daha kolay fark edilebilir. Ancak farkındalık düşük olduğu için bu belirtiler sıklıkla önemsenmez:
- Sert ve Ağrısız Kitle: Genellikle meme başının hemen altında veya çevresinde hissedilen, hareket etmeyen sertlik.
- Meme Ucunda Değişiklikler: Meme ucunun içeri doğru çökmesi, yön değiştirmesi veya şekil bozukluğu.
- Cilt Değişiklikleri: Meme üzerindeki deride kızarıklık, pullanma, kabuklanma veya “portakal kabuğu” görünümü.
- Akıntı: Meme ucundan gelen kanlı veya şeffaf akıntı.
- Lenf Bezleri: Koltuk altında ele gelen şişlik veya kitle.
Neden “Farkındalık” Hayati Önem Taşıyor?
Erkeklerde meme kanseri teşhisi, kadınlara oranla genellikle daha geç evrelerde konulmaktadır. Bunun iki temel sebebi vardır:
- Bilgi Eksikliği: Birçok erkek, “Erkeklerde meme kanseri olmaz” düşüncesiyle belirtileri başka durumlara (yağ bezesi, kas ağrısı vb.) yorar.
- Hızlı Yayılım: Meme dokusunun az olması nedeniyle tümörün göğüs duvarına, deriye veya lenf bezlerine sıçraması çok daha hızlı gerçekleşebilir.
Önemli Not: Erken evrede yakalanan erkek meme kanserlerinde tedavi başarısı kadınlardaki kadar yüksektir. Ancak geç kalındığında tümörün agresifleşme riski artar.
Ne Yapmalı?
- Elle Muayene: Erkeklerin de ayda bir kez göğüs bölgesini kontrol etmesi önerilir.
- Risk Analizi: Ailenizde (özellikle anne veya kız kardeşlerde) meme kanseri öyküsü varsa, bir genetik danışman veya onkolog ile görüşmeniz risk yönetimi açısından değerlidir.
- Hekime Başvuru: Göğüs bölgenizde yeni bir sertlik veya deri değişikliği fark ettiğinizde “geçer” diye beklemek yerine bir Genel Cerrahi uzmanına başvurmalısınız.
Prof.Dr.Erdinç Nayır