Meme kanseri denildiğinde çoğu kişinin aklına ilk olarak memede ele gelen sert bir kitle gelir. Oysa meme kanseri her zaman belirgin bir kitleyle ortaya çıkmaz. Bazen yalnızca meme derisinde, meme ucunda, koltuk altında veya memenin görünümünde gelişen küçük bir değişiklik ilk belirti olabilir.
Üstelik erken evredeki meme kanseri hiçbir belirti vermeyebilir. Bu nedenle kişinin kendi memesindeki değişiklikleri fark etmesi kadar, yaşına ve risk durumuna uygun tarama programlarına katılması da önemlidir.
Meme kanserinde neden bazı belirtiler gözden kaçıyor?
Bazı belirtiler;
- Adet dönemi veya hormonal değişikliklere,
- Egzamaya ya da cilt tahrişine,
- Enfeksiyona,
- Kilo değişikliğine,
- Yaşlanmaya,
- Kullanılan sütyene veya küçük bir travmaya bağlanarak önemsenmeyebilir.
Bu değişikliklerin büyük bölümü kanser dışı nedenlerle ortaya çıkar. Ancak yeni başlayan, tek taraflı olan, giderek belirginleşen veya geçmeyen bir değişiklik mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Meme kanserinin sık atlanan belirtileri
1. Memede kitle olmadan gelişen şişlik
Memenin tamamında veya belirli bir bölümünde şişlik olabilir. Bu durumda elle belirgin bir kitle hissedilmeyebilir. Bir memenin diğerinden yeni ortaya çıkan şekilde daha büyük, ağır veya dolgun görünmesi dikkate alınmalıdır.
Özellikle hızla gelişen şişlik, kızarıklık ve ısı artışı inflamatuvar meme kanserinin belirtileri arasında bulunabilir.
2. Meme derisinde çekinti veya çukurlaşma
Meme derisinde küçük bir içe çekilme, büzüşme ya da gamze benzeri çukurlaşma gelişebilir. Bu değişiklik bazen yalnızca kollar kaldırıldığında veya farklı bir açıdan bakıldığında fark edilir. Tümör, meme içindeki bağ dokusunu çektiğinde üzerindeki ciltte bu görünüm oluşabilir.
3. Portakal kabuğu görünümü
Meme derisinin gözenekli, kalınlaşmış ve portakal kabuğuna benzer bir görünüm alması önemli bir bulgudur. Buna şişlik, kızarıklık, hassasiyet veya memede sıcaklık artışı eşlik edebilir. Bu görünüm özellikle inflamatuvar meme kanseri açısından gecikmeden değerlendirilmelidir. İnflamatuvar meme kanserinde her zaman ele gelen bir kitle bulunmayabilir.
4. Meme ucunun sonradan içeri çekilmesi
Bazı kişilerde meme ucu doğuştan içe dönük olabilir. Ancak daha önce dışarıda olan meme ucunun sonradan içeri çekilmesi, yön değiştirmesi veya düzleşmesi önemlidir. Meme ucundaki bu değişiklik, meme içindeki dokuların çekilmesinden kaynaklanabilir.
5. Meme ucunda iyileşmeyen egzama veya kabuklanma
Meme ucunda ortaya çıkan;
- Kızarıklık,
- Pullanma veya kabuklanma,
- Kaşıntı,
- Yanma,
- Yara ya da sızıntı basit bir cilt hastalığıyla karıştırılabilir.
Özellikle tek memede başlayan ve uygulanan tedaviye rağmen düzelmeyen egzama benzeri değişiklikler, nadir görülen meme başı Paget hastalığının belirtisi olabilir. Paget hastalığı genellikle meme ucunda başlar ve çevresindeki koyu renkli alana yayılabilir.
6. Meme ucundan kendiliğinden gelen akıntı
Gebelik ve emzirme dönemi dışında, meme ucunu sıkmadan kendiliğinden gelen akıntı değerlendirilmelidir.
Özellikle;
- Tek memeden gelmesi,
- Tek bir kanaldan gelmesi,
- Kanlı veya şeffaf olması,
- Tekrarlaması daha dikkatli inceleme gerektirir. Meme ucu akıntısının çoğu kanser dışı nedenlere bağlı olsa da muayene ve gerekirse görüntüleme yapılmalıdır.
7. Memenin şeklinin veya büyüklüğünün değişmesi
İki meme arasında doğal olarak farklılık bulunabilir. Önemli olan, daha önce olmayan yeni bir değişikliktir. Bir memenin aniden büyümesi, aşağı doğru çekilmesi, biçiminin bozulması veya meme başının yön değiştirmesi göz ardı edilmemelidir.
8. Koltuk altında veya köprücük kemiği çevresinde şişlik
Meme kanseri bazen memede belirgin bir kitle fark edilmeden önce koltuk altındaki lenf bezlerinde büyümeye yol açabilir. Koltuk altında veya köprücük kemiğinin hemen üzerinde gelişen sertlik, dolgunluk ya da şişlik meme dokusuyla birlikte değerlendirilmelidir.
9. Memede geçmeyen kızarıklık ve ısı artışı
Mastit gibi enfeksiyonlar da memede kızarıklık, ağrı ve sıcaklık artışına yol açabilir. Ancak özellikle emzirmeyen bir kişide ortaya çıkan, antibiyotik tedavisine rağmen düzelmeyen veya hızla ilerleyen kızarıklık ihmal edilmemelidir. Bu belirtilere memede büyüme, ağırlık hissi ve portakal kabuğu görünümü eşlik ediyorsa hızlı değerlendirme gerekir.
10. Geçmeyen, belirli bir noktada hissedilen ağrı
Meme ağrısı oldukça yaygındır ve tek başına çoğunlukla meme kanserinin belirtisi değildir. Özellikle adet döngüsüyle ilişkili, iki memede birden görülen ağrılar sıklıkla hormonal nedenlere bağlıdır. Bununla birlikte tek memede, aynı noktada devam eden ve açıklanamayan ağrı; başka bir değişiklik eşlik etmese bile değerlendirilmelidir.
Bu belirtilerden biri varsa meme kanseri olduğunuz anlamına mı gelir?
Hayır. Meme ve meme ucundaki değişikliklerin çoğu kist, fibroadenom, enfeksiyon, hormonal değişiklikler veya süt kanallarındaki iyi huylu hastalıklardan kaynaklanır. Ancak bir değişikliğin iyi huylu olup olmadığı yalnızca görünümüne bakılarak kesin olarak söylenemez. Gerektiğinde klinik muayene, ultrasonografi, mamografi ve bazı durumlarda biyopsi yapılır.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Aşağıdaki değişikliklerden biri ortaya çıktığında gecikmeden genel cerrahi veya meme hastalıklarıyla ilgilenen bir hekime başvurulmalıdır:
- Yeni fark edilen kitle veya sertlik,
- Tek taraflı ve kalıcı şişlik,
- Meme derisinde çekinti veya portakal kabuğu görünümü,
- Sonradan içeri çekilen meme ucu,
- Kendiliğinden gelen, özellikle kanlı meme ucu akıntısı,
- Meme ucunda iyileşmeyen yara veya egzama,
- Hızla gelişen kızarıklık, sıcaklık artışı ve büyüme,
- Koltuk altında ya da köprücük kemiği çevresinde yeni şişlik,
- Geçmeyen, belirli bir noktaya sınırlı ağrı.
Belirtilerin uzun süre devam etmesini beklemek doğru değildir. Özellikle hızlı gelişen kızarıklık, şişlik ve portakal kabuğu görünümünde daha erken değerlendirme gerekir.
Aynada bakmak neden önemlidir?
Memeyi tanımak yalnızca elle kitle aramak anlamına gelmez. Aynada görünümünü izlemek de önemlidir.
Belirli aralıklarla;
- Kollar yanlardayken,
- Kollar yukarı kaldırıldığında,
- Eller bele bastırıldığında iki memenin görünümü karşılaştırılabilir. Amaç kusursuz bir muayene yapmak değil, sizin için normal olan görünümü bilmek ve yeni bir değişikliği fark etmektir.
Belirti olmaması taramaya gerek olmadığı anlamına gelmez
Erken evredeki meme kanseri hiçbir yakınmaya neden olmayabilir. Bu nedenle meme farkındalığı, mamografinin veya hekim tarafından önerilen diğer tarama yöntemlerinin yerini tutmaz. Kişinin yaşı, aile öyküsü, genetik yatkınlığı ve önceki meme bulguları değerlendirilerek uygun tarama planı belirlenmelidir.
Sonuç: Yalnızca kitleyi beklemeyin
Meme kanseri bazen bir kitleyle değil; meme derisinde küçük bir çekinti, meme ucunda iyileşmeyen kabuklanma, tek taraflı şişlik veya koltuk altında fark edilen bir dolgunlukla kendini gösterebilir.
Her değişiklik kanser değildir. Ancak yeni, tek taraflı, kalıcı veya giderek artan bir değişiklik “geçer” diye beklenmemelidir. Erken fark edilen bir bulgunun değerlendirilmesi, erken tanı olasılığını artırabilir.
Prof.Dr.Erdinç Nayır